Groszek ptysiowy – skąd się wziął w polskich zupach?

Groszek ptysiowy to małe kuleczki z ciasta parzonego, czyli tego samego, z którego robi się ptysie i eklerki. Dawne polskie książki kucharskie opisywały je najpierw jako „kluski parzone”. Lucyna Ćwierczakiewiczowa w „365 obiadach” podawała kilka sposobów ich przygotowania – można je było gotować w rosole, piec na blasze albo wrzucać na gorący tłuszcz i dodawać do zup. Nazwa „groszek ptysiowy” pojawia się w „Uniwersalnej książce kucharskiej” Marii Ochorowicz-Monatowej z początku XX wieku. Autorka radziła wyciskać ciasto ze szprycki na natłuszczoną blachę, upiec i podawać do rosołu oraz wszystkich zup klarownych. W przedwojennej książce Marii Disslowej „Jak gotować” groszek można było upiec albo usmażyć na smalcu.

Podobne kuleczki znamy z całej Europy Środkowej. W Austrii i Niemczech nazywa się je Backerbsen, czyli dosłownie „pieczony groszek”, w Szwajcarii – Suppenperlen, a na Węgrzech levesgyöngy, czyli „perełki do zupy”. W austriackim Vorarlbergu mówi się na nie Hochzeitsperlen – „weselne perełki”. Z kolei Auguste Escoffier w „Le Guide Culinaire” z 1903 roku opisywał malutkie profiterolki do zup, wyciskane wielkości orzecha laskowego.

Dziś groszek ptysiowy najczęściej kupujemy gotowy, ale sklepowe wersje robi się na mące pszennej. W domowej wersji keto zastępujemy ją mąką łubinową i odrobiną skrobi. Zasada pozostaje ta sama – woda z ciasta zamienia się w piekarniku w parę i rozpycha kuleczki od środka, dlatego wychodzą puste i delikatne. Niestety w wersji keto nie są tak chrupiące jak tradycyjne ale nadal smakują wspaniale.